Ontheffingen, extra faciliteiten en zieke leerlingen

Er zijn bepaalde omstandigheden waarbij een ontheffing of examen op een aangepaste manier mogelijk is.

Ontheffing lichamelijke opvoeding

Bij een ontheffing hoeft de leerling in een vak in lichamelijke opvoeding geen onderwijs te volgen of examen te doen. Het schoolbestuur kan een leerling deze ontheffing geven als die leerling lichamelijk niet in staat is om gymlessen te volgen. Dit is bepaald in artikel 2.33 Link opent externe pagina en artikel 3.8 Link opent externe pagina  van het Uitvoeringsbesluit WVO 2020

Psychische klachten

De directeur moet zelf beoordelen of een leerling met een mentale of psychische aandoening een ontheffing kan krijgen. Het is mogelijk dat een leerling door psychische klachten, lichamelijk niet in staat is om mee te doen aan het vak lichamelijke opvoeding.

Topsporters

Leerlingen aan een reguliere school hebben geen recht op vrijstelling voor lichamelijke opvoeding als hun reden is om geen blessure(s) te krijgen, ook niet als ze op hoog niveau sporten. Voor topsporters erkend door NOC, NSF en KNVB, zijn de regels voor ontheffing anders. Leerlingen die op een Topsporttalentschool zitten, kunnen een ontheffing krijgen voor lichamelijke opvoeding. Dit is geregeld in de Beleidsregel Link opent externe pagina verstrekking licentie topsporttalentschool VO 2020.

Voor erkende topsporters aan een reguliere school bestaat sinds 2020 wel de mogelijkheid om een ontheffing te krijgen voor LO. De reguliere school moet daarvoor wel aan voorwaarden voldoen en toestemming krijgen van de minister. De school kan hiervoor contact opnemen met het Expertisecentrum voortgezet onderwijs en topsport (Evot Link opent externe pagina ).

Vermelding op cijferlijst

Bij een ontheffing wordt op de cijferlijst achter lichamelijke opvoeding vermeld ‘vr’ van vrijstelling of voluit ‘vrijstelling’ of ‘ontheffing’. Zie artikel 3.42 Link opent externe pagina  en artikel 3.43 Link opent externe pagina Uitvoeringsbesluit WVO 2020 en Bijlage 1 van de Regeling modellen diploma's vo Link opent externe pagina .

Ontheffing 2e moderne vreemde taal in gemeenschappelijk deel atheneum

Atheneumleerlingen die moeite hebben met taal kunnen ontheffing krijgen voor de 2e verplichte moderne taal in het gemeenschappelijk deel. Het schoolbestuur kan de ontheffing geven als de leerling anders misschien niet zou kunnen slagen. Redenen voor ontheffing zijn:

  • Taalstoornis (bijvoorbeeld dyslexie) of een zintuigelijke stoornis, die effect heeft op taal (doofheid, blindheid) (alle profielen)
  • Een andere moedertaal dan Nederlands of Fries (alle profielen)
  • Extreem talent in bètavakken (NT en NG)

Een ontheffing is geen automatisch recht. De school moet hierover beleid maken, zodat er nooit sprake is van willekeur. De school hoeft de ontheffing niet te melden bij de inspectie. Zie artikel 2.9 Link opent externe pagina Uitvoeringsbesluit WVO 2020.

Moment van ontheffing

Ontheffing moet een school zo vroeg mogelijk in de bovenbouw geven. De bedoeling is dat de leerling zo min mogelijk tijd besteedt aan een vak, dat toch nooit succesvol zal worden afgesloten. Daarnaast moet de leerling een vervangend vak volgen. Zo vroeg mogelijk is niet per se bij de start van de 4e klas. Het kan namelijk zijn dat juist in de 4e klas blijkt dat het vak voor de leerling niet succesvol is af te ronden. Eind 4e klas of begin 5e klas kan de school de ontheffing dan geven. Ontheffing kan niet meer worden gegeven als de leerling het eindexamen in de taal al heeft afgelegd.

Aangepaste afname eindexamen

De directeur kan besluiten om een examen op een aangepaste manier af te nemen, bij:

  • een beperking
  • of ziekte
  • en voor leerlingen met een andere moedertaal

Dit geldt voor het schoolexamen en het centraal examen.

Verklaring deskundige

Bij een zichtbare/lichamelijke reden, is er geen verklaring van een deskundige nodig. Is de reden niet zichtbaar? Dan is een verklaring van een deskundige (psycholoog, orthopedagoog, psychiater of neuroloog) nodig. Met een verklaring kan een leerling maximaal 30 minuten extra tijd krijgen voor het centraal examen. Andere aanpassingen moeten in de verklaring zelf of het behandelingsplan bij de verklaring staan.

Andere moedertaal

Leerlingen kunnen extra tijd krijgen voor het schoolexamen en het centraal examen als:

  • de moedertaal niet-Nederlands of Fries is
  • en, ze minder dan 6 jaar onderwijs in Nederland hebben gevolgd

Die leerlingen mogen 2 woordenboeken meenemen naar het examen:

  • een verklarend woordenboek van de Nederlandse taal
  • en, een woordenboek van- en naar de eigen thuistaal

Andere aanpassingen zoals het gebruik van verklanking is niet mogelijk.

Melden bij inspectie verplicht

Bij een aangepast examen, moet het schoolbestuur elk besluit melden bij de inspectie via het Internet Schooldossier Link opent externe pagina  . Dit geldt voor de schoolexamens en de centrale examens. Zie artikel 3.54 Link opent externe pagina en artikel 3.55 Link opent externe pagina Uitvoeringsbesluit WVO 2020.

Kijk voor meer informatie ook op Examenblad bij Kandidaten met een ondersteuningsbehoefte Link opent externe pagina .

Eindexamen spreiden over 2 leerjaren

Een kandidaat die om een speciale reden niet alle lessen kan volgen, mag het examen gespreid over 2 jaar afleggen. Bijvoorbeeld bij langdurige ziekte of een andere reden waardoor de leerling niet alle onderwijs in het laatste leerjaar kan volgen. De leerling doet dan examen in het laatste leerjaar en het daaropvolgende schooljaar. Dit is geregeld in artikel 3.56 Link opent externe pagina Uitvoeringsbesluit WVO 2020.

Beslissing schoolbestuur

Het schoolbestuur bepaalt of een kandidaat gespreid examen mag doen. En het bestuur moet dit besluit uiterlijk eind april nemen, voor de start van het 1e tijdvak. Het advies is om de beslissing eerder te nemen omdat er ook overleg nodig is met de inspectie.

Overleg met inspectie

In de regelgeving staat dat de inspectie ‘gehoord’ moet worden. Dit kan via telefonisch contact, maar ook digitaal. Stuur een e-mail naar examenloket@duo.nl. De inspectie neemt daarna contact op, mogelijk per e-mail.

Vermeld in uw e-mail de volgende gegevens:

  • BRIN-nummer
  • e-mailadres
  • telefoonnummer
  • schoolsoort
  • reden voor gespreid examen
  • welke vakken in welk jaar worden geëxamineerd

Geef geen persoonsgegevens van de leerling door, leerling X is voldoende.

Melden bij inspectie

De school moet na het overleg met inspectie melden op welke manier het examen wordt verdeeld over de 2 schooljaren. Dit gebeurt via het Internet Schooldossier Link opent externe pagina van de inspectie. Alleen in zeer speciale gevallen kan een bestuur toestemming geven na de start van het 1e tijdvak om het eindexamen te spreiden. Bijvoorbeeld bij plotselinge ziekte of een ongeval tijdens het eerste tijdvak. Ook in die gevallen moet er eerst overleg zijn met de inspectie.

Aantal herkansingen

In totaal is 2 keer herkansen mogelijk, 1 keer in het 1e schooljaar en 1 keer in het 2e schooljaar van het gespreid examen. De kandidaat mag alleen de vakken/onderdelen van het eindexamen herkansen die in dat jaar zijn afgelegd.

Combinatie eerder afgelegd examen en gespreid examen

Als een leerling een vak heeft afgesloten in een eerder leerjaar en in het laatste leerjaar wordt besloten tot gespreid examen, dan valt het al afgesloten vak binnen het 1e jaar gespreid examen. Als die leerling dit vak wil herkansen, moet dat gebeuren in het 1e jaar gespreid examen.

Examen spreiden over meer tijdvakken

Het is mogelijk dat een leerling die het schoolexamen niet heeft kunnen afronden in alle vakken, toch al start in het 1e tijdvak met het centraal examen. Bijvoorbeeld, bij een leerling die lang ziek is of is geweest. Volgens de regels moet het schoolexamen afgerond zijn voor het 1e tijdvak, zie artikel 2.55 Link opent externe pagina Wet voortgezet onderwijs 2020. Maar schoolbesturen kunnen een uitzondering maken voor leerlingen die door speciale omstandigheden het se niet hebben afgerond. De se-cijfers mogen ingeleverd worden bij ROD (voorheen BRON) na de start van het 1e tijdvak. Maar, het schoolexamen moet dan zijn afgerond vóór het centraal examen in dat vak.

De directeur kan ook beslissen dat een leerling – vanwege ziekte - voor 1 of meer vakken examen mag doen in het 2e en/of 3e tijdvak. Zie artikel 3.29 Link opent externe pagina Uitvoeringsbesluit WVO 2020. De leerling kan dan het centraal examen met maximaal 2 toetsen per dag toch nog afmaken. Het afsluiten van het schoolexamen per vak kan dan ook later. Dit moet dan wel gebeuren voordat het centraal examen van dat vak in het 2e of 3e tijdvak is. Scholen hoeven de inspectie hierover niet te informeren. Het advies is om het wel via ipo@duo te melden aan ROD. Dan is daar bekend waarom het schoolexamencijfer nog niet is ingeleverd.

Centraal examen op andere locatie

Als een leerling niet naar school kan komen voor het centraal examen, kan het examen ‘op locatie’ worden afgenomen. Bijvoorbeeld bij een leerling die in het ziekenhuis ligt of thuis is door ziekte. Scholen mogen alleen kiezen voor een examen ‘op locatie’ in overleg met de inspectie. De school moet zorgen voor de juiste omstandigheden tijdens het examen.

De leerling moet in een aparte, rustige ruimte kunnen zitten, met 2 surveillanten (niet de vakdocent). Er mogen geen anderen bij zijn, geen multimedia en geen afleidingen. Contact met de Inspectie loopt via het Examenloket, examenloket@duo.nl of tel. 070-757 51 77.

Schoolexamen op andere locatie

Een afname op locatie is ook mogelijk voor het schoolexamen. Daarover beslist de school zelf en de inspectie hoeft hierover niet geïnformeerd te worden. De directeur is eindverantwoordelijk voor de afname van het examen en moet zorgen voor de juiste omstandigheden tijdens het examen zoals bij ‘Centraal examen op andere locatie’.

Contact examenloket

U kunt uw vraag telefonisch of per e-mail stellen.

Mailen

Stel uw vraag via examenloket@duo.nl. Vermeld uw instellingscode of bestuursnummer. We beantwoorden uw e-mail binnen 5 werkdagen.

Of gebruik het contactformulier.

Bellen

U kunt ons bellen op 070 757 51 77 op werkdagen van 8.30 tot 17.00 uur.

Niets missen?

Het onderwijs is constant in beweging. Abonneer u op onze nieuwsbrief.

Verbergen feedback scherm Sluiten feedback scherm Tonen feedback scherm
Wat vindt u van de website?

We willen onze website graag verbeteren. Helpt u ons verder? Het duurt ongeveer 1 minuut.

Ja, ik doe mee

We willen onze website graag verbeteren. Helpt u ons verder? Het duurt ongeveer 1 minuut.

Ja, ik doe mee

We willen onze website graag verbeteren. Helpt u ons verder? Het duurt ongeveer 1 minuut.

Ja, ik doe mee

We willen onze website graag verbeteren. Helpt u ons verder? Het duurt ongeveer 1 minuut.

Ja, ik doe mee